Қазақстанда теміржол машина жасау өнімдерінің өндіріс көлемі сегіз жыл ішінде жеті еседен астам өсті – 104,5 млрд теңгеден 734 млрд теңгеге дейін жетті. Қазір салада 60-тан астам кәсіпорын жұмыс істейді, оларда 8,5 мыңнан астам адам еңбек етеді.
Қазақстандық зауыттар локомотивтер, жүк және жолаушылар вагондарын, мойынтіректер, тұтас илемделген доңғалақтар, осьтер, арбашалардың бөлшектері мен тораптарын шығарады. Өнімдегі отандық қамту үлесі 30-дан 90%-ға дейін жетеді.
Негізгі өндіріс орындары Астана, Петропавл, Екібастұз, Степногорск, Павлодар, Семей, Өскемен және Атырау қалаларында орналасқан. Салаға Wabtec Corporation, Alstom және Stadler секілді ірі әлемдік компаниялар да тартылған.
2025 жылдың қорытындысы бойынша теміржол өнімдерін шығару көлемі 22,5%-ға өсіп, 734 млрд теңгеге жетті. Бұл Қазақстандағы машина жасау саласының жалпы көлемінің 13%-ын құрайды.
Тек өткен жылдың өзінде кәсіпорындар 114 локомотив, оның ішінде 45 электровоз және 69 тепловоз шығарды. Бұдан бөлек, зауыттар жартылай вагондарды, платформалар мен жолаушылар вагондарын қоса алғанда, 3 068 вагон өндірді.
Өсім 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында да жалғасты. Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда өндіріс көлемі 16,6%-ға артып, 345 млрд теңгені құрады.
Электровоздар өндірісі 24%-ға, жолаушылар вагондарының өндірісі 11%-ға өсті. Теміржолдарды жөндеуге және техникалық қызмет көрсетуге арналған көлік құралдарының өндірісі 3,3 есе артты. Ал локомотив бөлшектері мен қозғалысты басқаруға арналған механикалық жабдықтарды шығару көлемі 36%-ға көбейді.
2026 жылы кәсіпорындар:
94 локомотив;
193 жолаушылар вагонын;
1 323 жартылай вагон;
2 377 платформа шығаруды жоспарлап отыр.
Жылжымалы құрамның жекелеген түрлері бойынша зауыттар өндіріс көлемін арттыруға дайын.
Сонымен қатар елде жаңа кәсіпорындар ашылып, қолданыстағы өндіріс орындары жаңғыртылып жатыр. 2025 жылы Астанада швейцариялық StadlerBussnang AG компаниясымен бірлесіп «Штадлер Қазақстан» зауыты іске қосылды. Кәсіпорынның өндірістік қуаты жылына 100 жолаушылар вагонын құрайды. Зауыт жылдам жүретін купелі, плацкартты, штабтық және техникалық вагондар шығарады.
«ТексолТранс» компаниясы Атырау облысында жылына 6 000 жүк вагонын шығаратын өндіріс орнын ашты. 2025 жылы Атырау вагон жасау зауыты 305 жартылай вагон өндірді.
«ТексолТранс» ЖШС Атырауда құю зауытын да салып жатыр. Жылына 60 мың тоннаға дейін құйма бөлшек шығаратын кәсіпорынды 2027 жылы іске қосу жоспарланған. Жоба шамамен 500 жұмыс орнын ашуға және вагон бөлшектері өндірісінің жергіліктендіру деңгейін 90%-ға жеткізуге мүмкіндік береді.
Семей машина жасау зауыты 2025 жылдан бері жартылай вагондар шығарып келеді. Кәсіпорынның өндірістік қуаты жылына 600 бірлікті құрайды.
Екібастұзда Railways Systems KZ холдингінің теміржол кластері жұмыс істейді. Ол теміржол доңғалақтарын шығаратын «Проммашкомплект» ЖШС зауытымен қатар іске қосылды. Кластер кәсіпорындар арасындағы логистика мен өзара байланысты жеңілдетіп, жоғары технологиялық өнім өндіруге жағдай жасауы тиіс.
Шығыс Қазақстан кәсіпорындары да өз жобаларын жүзеге асырып жатыр. «Востокмашзавод» пен Format Mach Company сапалы құйма өнімдерінің өндірісін кеңейту үшін автоматты қалыптау желілерін енгізуде. Ал Railcast Systems компаниясы ұсталық-бандаж кешенін құрып жатыр.
Жаңа зауыттардың ашылуы мен қолданыстағы өндіріс орындарының жаңғыртылуы өнімнің ел ішіндегі құндылығын арттырып, Қазақстанның жоғары технологиялық теміржол өнімдерін экспорттаушы ретіндегі орнын нығайтуы тиіс.