2026 жылғы 23 тамызда қазақстандықтар жаңа бір палаталы Құрылтай депутаттарын алғаш рет сайлайды. Шығыс Қазақстан облыстық мәслихатының төрағасы Денис Рыпаков өңір тұрғындарының дауыс беруге қатысуы және саяси партиялардың бағдарламаларын алдын ала зерделеуі неліктен маңызды екенін айтты.
Жаңа Конституция 2026 жылғы 15 наурызда өткен республикалық референдумда мақұлданды. Ол 1 шілдеде күшіне еніп, мемлекеттік биліктің жаңа жүйесіне көшуді бекітті. Заң шығарушы билікті жүзеге асыратын елдің жоғары өкілді органы бір палаталы Құрылтай болды.
Жаңа парламентке 145 депутат бес жыл мерзімге сайланады. Сайлау пропорционалды жүйе бойынша біртұтас жалпыұлттық сайлау округінде өтеді. Бұл барлық өңірдің тұрғындары бірдей бюллетень алып, саяси партиялар мен олар құрған тізімдерге дауыс береді деген сөз. Бұл сайлауда бірмандатты округтерден жеке кандидаттар болмайды.
Орталық сайлау комиссиясының мәліметінше, жеті партиядан ұсынылған 545 кандидат 145 депутаттық орынға үміткер. Бюллетеньде «Бәріне қарсымын» деген жол да қарастырылған.
Денис Рыпаков Құрылтай қабылдайтын заңдар елдің алдағы дамуына тікелей ықпал ететінін атап өтті.
– Биыл 15 наурызда бүкілхалықтық референдумда қабылданған жаңа Конституцияда Құрылтай туралы бөлім бар. Бұл – Қазақстан Республикасының жоғары өкілді және заң шығарушы органы. Құрылтай депутаттары тікелей, жалпыға бірдей және тең сайлау құқығы негізінде сайланады. Дәл осы құқықты 23 тамызда пайдалану қажет, – деді облыстық мәслихаттың төрағасы.
Оның айтуынша, дауыс беру нәтижесі жаңа парламенттің құрамын ғана емес, депутаттардың алдағы бес жылда қандай шешімдер қабылдайтынын да айқындайды.
– Қай партияны таңдайтынымызға біздің болашағымыз және қандай заңдардың қабылданатыны байланысты болады. Сондықтан еліміз үшін тағдыршешті осы оқиғаға, маңызды күнге жауапкершілікпен қарау керек. Шет қалмаңыздар, партиялық тізімдер мен сайлауалды бағдарламаларды зерделеп, болашағымыз үшін сеніммен дауыс беріңіздер, – деп атап өтті Денис Рыпаков.
Сайлауға 18 жасқа толған және белсенді сайлау құқығына ие Қазақстан азаматтары қатыса алады. Дауыс беру жеке және жасырын түрде өтеді. Сайлау учаскесінде жеке куәлікті немесе паспортты көрсетіп, бюллетень алу қажет. Содан кейін таңдалған партияның немесе «Бәріне қарсымын» деген жолдың тұсына бір белгі қойылады.
Қазақстан ОСК-ның мәліметінше, науқан басталған кезде сайлаушылар тізіліміне 12 561 644 адам енгізілген. Дауыс беруді өткізу үшін 10 427 сайлау учаскесі жұмыс істейді. Оның ішінде 64 мемлекеттегі 82 шетелдік учаске бар.
7 тамыздан бастап азаматтар сайлаушылар тізіміндегі өз деректерін тексере алады. Сайлау күні учаскелер, әдетте, жергілікті уақыт бойынша 7:00-ден 20:00-ге дейін жұмыс істейді.
Дауыс беру қорытындысы қай партиялардың бес пайыздық межеден өтетінін және олардың әрқайсысы Құрылтайдан қанша орын алатынын анықтайды. Алдағы бес жылда заңдарды қарайтын және қабылдайтын да парламенттің жаңа құрамы болады.